Các loại keo

Trong decal nguyên liệu, các từ như hotmelt, acrylic, gốc nước, removable, permanent chủ yếu đang nói về loại keo dán và hành vi bám dính của keo. Nó cho biết decal sẽ dính mạnh hay nhẹ, dính ngay hay dính tăng dần, bóc ra có để lại keo không, chịu nước/nhiệt/hoá chất ra sao, và hợp với bề mặt nào.

1) Hotmelt
Hotmelt là keo PSA dạng nóng chảy, thường nền rubber hoặc các polymer 100% solids. Nhóm này thường có độ bám ban đầu rất mạnh (high initial tack), dính tốt trên bề mặt khó bám như nhựa năng lượng bề mặt thấp, bề mặt nhám, carton, hoặc môi trường lạnh. Điểm mạnh là “dính ăn ngay”, nhưng độ bền lâu dài, độ ổn định nhiệt/UV/hoá chất thường phải xem từng mã cụ thể.

2) Acrylic
Acrylic là nhóm keo gốc acrylic. Thực tế có thể gặp acrylic gốc nước (emulsion/water-based) hoặc acrylic dung môi / UV acrylic. Nhìn chung acrylic thường mạnh ở độ bền lão hoá, chịu nhiệt, chịu UV, chịu hoá chất, độ ổn định dài hạn, nên hay dùng cho tem nhãn cần bền, ngoài trời, chai lọ, hoá chất, công nghiệp. Nhược điểm là có loại không “ăn ngay” mạnh bằng hotmelt trên một số bề mặt khó dán.

3) Keo gốc nước
Keo gốc nước thường là emulsion acrylic, tức acrylic phân tán trong nước. Nhóm này thường cho gia công sạch, ổn định, bám tốt trên nhiều bề mặt phổ thông, và là một nhóm rất phổ biến trong label stock. Nói “keo gốc nước” là đang nói nhiều hơn về công nghệ/hệ keo, không tự động có nghĩa là bóc được hay dán vĩnh viễn; vì trong cùng hệ này vẫn có mã removable hoặc permanent.

4) Removable
Removable nghĩa là keo bóc ra được, lý tưởng là không để lại keo hoặc để lại rất ít trong điều kiện thiết kế. Loại này dùng cho tem giá, tem khuyến mãi, tem dán tạm, nhãn cần tháo bỏ sau sử dụng. Removable không có nghĩa là dính yếu hoàn toàn; nó vẫn phải bám đủ trong thời gian sử dụng rồi mới bóc ra sạch.

5) Permanent
Permanent nghĩa là keo dán cố định, ưu tiên bám lâu dài. Khi bóc ra thường có thể rách tem, để lại keo, hoặc làm hư bề mặt tem tuỳ vật liệu và nền dán. Loại này phù hợp cho tem sản phẩm, tem thông tin, tem vận chuyển, tem công nghiệp, nơi cần bám chắc và khó bong.

Các yếu tố này nói lên mấy chuyện quan trọng sau:

- Mức độ bám ban đầu và bám cuối cùng
Có loại dính rất mạnh ngay lúc vừa dán, có loại cần thời gian để lực bám tăng lên. Hotmelt thường nổi bật ở bám ban đầu, còn acrylic thường được đánh giá cao ở độ ổn định và bền lâu.

- Bề mặt nào dán được
Ví dụ nhựa PP/PE, bề mặt nhám, cong, bụi nhẹ, lạnh, ẩm, kim loại, kính… mỗi loại keo sẽ hợp khác nhau. Hotmelt thường lợi thế hơn trên bề mặt khó dán và nhiệt độ thấp; acrylic mạnh ở các ứng dụng cần bền, sạch, ổn định.

- Môi trường sử dụng
Tem dùng trong tủ lạnh, ngoài trời, tiếp xúc nước, dầu, hoá chất, nhiệt cao… thì phải chọn keo khác nhau. Acrylic, nhất là solvent/UV acrylic, thường được chọn khi cần chịu nhiệt, UV, hoá chất tốt hơn.

- Mục tiêu sử dụng là tạm thời hay lâu dài
Đây là ý nghĩa của removable và permanent. Một bên là dùng tạm, bóc sạch; bên kia là dán bền, khó tháo.

Nói rất gọn để dễ nhớ:

• Hotmelt = dính nhanh, dính khỏe, hợp bề mặt khó.
• Acrylic = bền, ổn định, chịu nhiệt/UV/hoá chất tốt hơn.
• Gốc nước = cách tạo keo, thường là emulsion acrylic.
• Removable = bóc ra được, ít để lại keo.
• Permanent = dán cố định, bám lâu, khó bóc sạch.

Nếu chọn decal cho thực tế sản xuất, anh nên nhìn thêm 6 tiêu chí: bề mặt dán là gì, dán trong nhà hay ngoài trời, có lạnh/nóng/nước không, cần bóc lại không, thời gian sử dụng bao lâu, và có yêu cầu không để lại keo không.

Nếu anh muốn, tôi có thể làm tiếp cho anh một bảng so sánh rất thực dụng cho ngành sticker:
tem dán kính / tem dán xe / tem nhãn sản phẩm / tem niêm phong / decal PP / decal giấy / decal ngoài trời nên ưu tiên loại keo nào.